Chống mất pha có bảo vệ được motor khi điện yếu không?

Motor 3 pha đang chạy nhưng điện yếu, motor nóng hơn bình thường hoặc phát ra tiếng kêu bất thường là tình huống không hiếm gặp. Nhiều người khi đó nghĩ ngay đến việc lắp chống mất pha để bảo vệ động cơ.

Nhưng thiết bị chống mất pha có thực sự bảo vệ được motor khi điện yếu không? Câu trả lời phụ thuộc vào nguyên nhân khiến điện áp bị yếu và loại thiết bị bảo vệ đang sử dụng.

1. Điện yếu có phải bị mất pha không?
Câu trả lời là không. Đây là hai tình trạng khác nhau trong hệ thống điện 3 pha.

Điện yếu thường được hiểu là điện áp nguồn thấp hơn mức bình thường. Cả 3 pha vẫn có điện nhưng điện áp có thể không đạt mức cần thiết cho thiết bị hoạt động ổn định.

Trong khi đó, mất pha là tình trạng một pha bị mất điện trong khi các pha còn lại vẫn có điện.

​

Một pha điện bị mất hoàn toàn​

Ví dụ, hệ thống điện 3 pha 380V có thể gặp tình trạng điện áp thấp khi điện áp của một hoặc cả ba pha giảm xuống dưới mức cho phép. Trong trường hợp khác, một pha bị mất điện hoàn toàn, khiến hệ thống rơi vào tình trạng mất pha.

Hai sự cố này có thể gây ra những biểu hiện gần giống nhau ở motor như chạy yếu, nóng hoặc hoạt động không ổn định, nhưng cách bảo vệ không hoàn toàn giống nhau.

2. Chống mất pha có xử lý được điện yếu không?
Không phải thiết bị chống mất pha nào cũng bảo vệ được tình trạng điện áp thấp.

Chức năng chính của thiết bị chống mất pha là phát hiện tình trạng mất một hoặc nhiều pha theo thiết kế của thiết bị và tác động đến mạch điều khiển để ngắt motor.

Một số thiết bị bảo vệ chuyên dụng có thể tích hợp thêm chức năng bảo vệ thấp áp, quá áp hoặc lệch pha. Khi đó, thiết bị không chỉ phát hiện mất pha mà còn có thể giám sát tình trạng điện áp của hệ thống.

Vì vậy, nếu vấn đề của motor là điện áp thấp, không nên chỉ nhìn vào tên “chống mất pha”. Cần kiểm tra thông số kỹ thuật để biết thiết bị có chức năng bảo vệ thấp áp hay không.

3. Motor chạy khi điện yếu có nguy hiểm không?
Điện áp thấp có thể khiến motor không hoạt động đúng điều kiện thiết kế. Tùy loại motor và mức độ sụt áp, động cơ có thể xuất hiện hiện tượng khó khởi động, giảm khả năng tải hoặc tăng dòng điện trong một số điều kiện vận hành.

Khi motor phải hoạt động trong tình trạng bất thường kéo dài, nhiệt độ cuộn dây có thể tăng và ảnh hưởng đến tuổi thọ động cơ.

Đặc biệt với các motor dùng cho:

• Máy bơm nước 3 pha.
• Quạt công nghiệp.
• Máy nén khí.
• Máy móc sản xuất.
• Động cơ công suất lớn hoạt động liên tục.

Không nên chỉ dựa vào cảm giác “motor vẫn chạy được” để đánh giá hệ thống đang an toàn. Cần kiểm tra điện áp và dòng điện thực tế của motor.

4. Khi nào nên dùng thiết bị bảo vệ thấp áp?

​

Chống sụt áp motor giải pháp bảo vệ động cơ trước điện áp yếu​

Nếu nguồn điện tại nơi sử dụng thường xuyên bị sụt áp, cần xác định mức điện áp thực tế trước khi chọn thiết bị.

Có thể dùng đồng hồ đo điện hoặc thiết bị đo phù hợp để kiểm tra điện áp giữa các pha và theo dõi trong thời gian motor hoạt động.

Nếu cần bảo vệ motor trước tình trạng điện áp quá thấp hoặc quá cao, nên lựa chọn thiết bị có chức năng giám sát điện áp tương ứng.

Một thiết bị có nhiều chức năng bảo vệ có thể giúp hệ thống chủ động ngắt motor khi nguồn điện vượt ra ngoài phạm vi cài đặt. Tuy nhiên, cần xem kỹ thông số và sơ đồ đấu dây của từng model.

5. Chống mất pha nên dùng trong trường hợp nào?
Chống mất pha phù hợp khi hệ thống sử dụng nguồn 3 pha và cần bảo vệ motor trước tình trạng mất pha.

Ví dụ, một dây nguồn bị lỏng, đầu nối bị cháy, tiếp điểm contactor gặp sự cố hoặc một pha trong hệ thống bị mất điện. Nếu motor tiếp tục hoạt động trong điều kiện không đầy đủ pha, động cơ có thể bị ảnh hưởng.

Trong trường hợp này, thiết bị bảo vệ mất pha có thể giám sát nguồn và tác động đến mạch điều khiển để ngắt contactor theo thiết kế.

Nếu hệ thống đồng thời có nguy cơ mất pha + thấp áp + quá áp + lệch pha, nên cân nhắc thiết bị có đầy đủ các chức năng cần thiết thay vì chỉ chọn một thiết bị chống mất pha đơn chức năng.

Việc lựa chọn chống mất pha cần dựa trên công suất motor, dòng định mức, điện áp 3 pha và sơ đồ điều khiển thực tế.

6. Chống mất pha cho motor nên chọn thế nào?
Nếu mục đích chính là bảo vệ motor trước sự cố mất pha, hãy kiểm tra các thông tin như:

• Motor sử dụng nguồn 3 pha bao nhiêu V.
• Dòng điện định mức của motor.
• Công suất motor bao nhiêu kW hoặc HP.
• Thiết bị có bảo vệ mất pha hay không.
• Có hỗ trợ thấp áp, quá áp hoặc lệch pha hay không.
• Dòng định mức của contactor và CB đi kèm.

Không nên chỉ chọn thiết bị theo số A của motor mà bỏ qua sơ đồ điều khiển và các thiết bị bảo vệ đang có trong tủ điện.

Nếu bạn đang gặp tình trạng motor chạy yếu, nóng hoặc thường xuyên tự ngắt, trước tiên nên kiểm tra điện áp từng pha và dòng điện thực tế. Từ kết quả đo mới xác định được vấn đề nằm ở mất pha, thấp áp, lệch pha, quá tải hay nguyên nhân khác.

Điện Máy Gia Bảo hiện có các dòng chống mất pha và thiết bị bảo vệ motor 3 pha, phù hợp cho nhiều hệ thống máy bơm, quạt công nghiệp và động cơ công suất lớn.

Nếu chưa biết nên dùng loại nào, bạn có thể gửi công suất motor, dòng định mức, điện áp sử dụng và ảnh tủ điện/sơ đồ đấu nối để được tư vấn đúng thiết bị.

Điện Máy Gia Bảo phân phối thiết bị điện chính hãng toàn quốc, hàng sẵn kho, có VAT – hóa đơn đầy đủ và hỗ trợ kỹ thuật lắp đặt.

Gọi tư vấn kỹ thuật (Lắp đúng – dùng bền): 094 866 1283.