Điện 3 pha sụt áp, quá áp: Motor có dễ bị cháy không?

Nguồn điện 3 pha không phải lúc nào cũng ổn định. Ngoài tình trạng mất một pha, hệ thống còn có thể gặp sụt áp hoặc quá áp, khiến motor nóng hơn, hoạt động bất thường và ảnh hưởng đến tuổi thọ thiết bị.

Vậy điện 3 pha bị sụt áp, quá áp có nguy hiểm không? Chống mất pha 3 pha có xử lý được tình trạng này hay phải dùng thêm thiết bị bảo vệ khác?

1. Điện 3 pha bị sụt áp là gì?
Sụt áp là tình trạng điện áp thực tế thấp hơn mức điện áp mà thiết bị được thiết kế để sử dụng.

Ví dụ, hệ thống motor sử dụng nguồn 3 pha 380V nhưng điện áp bị giảm xuống đáng kể trong thời gian vận hành. Khi đó motor vẫn có thể chạy nhưng không nhất thiết hoạt động ở trạng thái bình thường.

​

Một số nguyên nhân thường gặp gồm:

• Hệ thống điện có nhiều thiết bị công suất lớn hoạt động cùng lúc.
• Đường dây cấp điện quá dài hoặc tiết diện dây chưa phù hợp.
• Điện áp nguồn khu vực không ổn định.
• Motor khởi động làm điện áp sụt trong thời gian ngắn.
• Các mối nối, đầu cos hoặc thiết bị đóng cắt tiếp xúc không tốt.

Nếu tình trạng sụt áp kéo dài, motor có thể phải làm việc trong điều kiện không phù hợp và phát sinh nhiệt nhiều hơn.

2. Quá áp 3 pha có ảnh hưởng đến motor không?
Câu trả lời là có. Quá áp là tình trạng điện áp cao hơn mức thiết kế của thiết bị.

Khi điện áp tăng bất thường, các linh kiện điện và cuộn dây motor có thể phải chịu điều kiện làm việc ngoài phạm vi thông thường. Nếu sự cố xảy ra thường xuyên hoặc kéo dài, nguy cơ ảnh hưởng đến thiết bị sẽ tăng.

Đây là lý do các hệ thống motor công suất lớn thường cần có giải pháp giám sát nguồn điện thay vì chỉ sử dụng aptomat để bảo vệ quá tải và ngắn mạch.

3. Chống mất pha 3 pha có bảo vệ sụt áp, quá áp không?
Không phải loại chống mất pha 3 pha nào cũng có chức năng bảo vệ sụt áp và quá áp. Nếu hệ thống vừa cần chống mất pha vừa muốn kiểm soát tình trạng điện áp 3 pha không ổn định, nên chọn loại chống mất pha 3 pha tích hợp bảo vệ sụt áp/quá áp.

Dòng thiết bị này không chỉ giám sát tình trạng mất pha mà còn theo dõi điện áp của nguồn 3 pha. Khi điện áp thấp hơn hoặc cao hơn ngưỡng cho phép, thiết bị có thể tác động vào mạch điều khiển để ngắt contactor, hạn chế để motor tiếp tục hoạt động khi nguồn điện bất thường.

​

Khi chọn chống mất pha 3 pha bảo vệ sụt áp, quá áp, nên ưu tiên các model có những chức năng:

• Chống mất pha: phát hiện khi một pha trong nguồn 3 pha bị mất.
• Bảo vệ ngược pha: phát hiện thứ tự pha không đúng theo yêu cầu của hệ thống.
• Bảo vệ sụt áp: ngắt khi điện áp giảm xuống dưới ngưỡng cài đặt.
• Bảo vệ quá áp: ngắt khi điện áp tăng vượt ngưỡng cho phép.
• Điều chỉnh ngưỡng điện áp: thuận tiện khi cần thiết lập mức bảo vệ phù hợp.
• Điều chỉnh thời gian tác động: hạn chế việc thiết bị tác động ngay trong những dao động điện áp rất ngắn.

Nếu đang sử dụng motor 3 pha, máy bơm hoặc quạt công nghiệp ở khu vực nguồn điện thường xuyên dao động, đây là nhóm thiết bị nên cân nhắc thay vì chỉ sử dụng loại chống mất pha cơ bản.

4. Motor 3 pha có dấu hiệu gì khi nguồn điện bất thường?
Không phải lúc nào nguồn điện có vấn đề cũng khiến motor dừng ngay. Một số trường hợp motor vẫn chạy nhưng xuất hiện những dấu hiệu bất thường.

Có thể chú ý đến:
- Motor nóng hơn bình thường:
Đây là dấu hiệu dễ nhận thấy khi động cơ phải hoạt động trong điều kiện nguồn điện không phù hợp.

- Motor chạy yếu:
Khi điện áp bị sụt, motor có thể không đạt trạng thái vận hành như bình thường, đặc biệt khi đang mang tải.

- Motor phát tiếng kêu bất thường:
Tiếng ù hoặc âm thanh khác thường có thể xuất hiện khi động cơ hoặc nguồn điện gặp vấn đề.

- Thiết bị đóng cắt liên tục:
Nếu nguồn điện dao động quanh ngưỡng bảo vệ, thiết bị có thể tác động đóng/ngắt nhiều lần tùy cách cài đặt.

Tuy nhiên, các dấu hiệu trên không chỉ xuất phát từ sụt áp hoặc quá áp. Cần kiểm tra thực tế nguồn điện, tải và tình trạng motor trước khi xác định nguyên nhân.

5. Lắp chống mất pha 3 pha như thế nào?
Trong hệ thống điều khiển motor, chống mất pha thường được đưa vào mạch điều khiển contactor.

Một sơ đồ cơ bản có thể gồm:
Nguồn 3 pha → Aptomat → Contactor → Rơ-le nhiệt → Motor

​

Trong đó, chống mất pha được kết nối vào mạch điều khiển để giám sát nguồn. Khi phát hiện tình trạng bất thường theo chức năng của thiết bị, tiếp điểm điều khiển thay đổi trạng thái và có thể làm contactor ngắt, dừng cấp điện cho motor.

Với các hệ thống thực tế, cách đấu dây còn phụ thuộc vào model chống mất pha, điện áp cuộn hút contactor và thiết kế tủ điện. Vì vậy không nên đấu theo một sơ đồ chung cho mọi thiết bị.

6. Mua chống mất pha 3 pha bảo vệ sụt áp, quá áp ở đâu?
Nếu đang tìm chống mất pha 3 pha có bảo vệ sụt áp, quá áp, nên chọn sản phẩm có thông số kỹ thuật rõ ràng và xác định trước các chức năng thực sự cần sử dụng.

Đặc biệt, cần kiểm tra:

• Điện áp nguồn 3 pha.
• Dải điện áp bảo vệ.
• Ngưỡng sụt áp/quá áp.
• Chức năng mất pha, ngược pha.
• Thời gian tác động.
• Loại tiếp điểm đầu ra.
• Cách kết nối với contactor.

Tại Điện Máy Gia Bảo, bạn có thể tham khảo các dòng thiết bị bảo vệ nguồn 3 pha dùng cho motor, máy bơm, quạt công nghiệp và tủ điện điều khiển.

Nếu chưa biết nên chọn loại nào, có thể gửi công suất motor, dòng định mức, điện áp sử dụng và ảnh tủ điện để được hỗ trợ chọn thiết bị phù hợp.

Tham khảo chống mất pha 3 pha tại Điện Máy Gia Bảo – lựa chọn thiết bị có chức năng phù hợp để bảo vệ motor trước các sự cố về nguồn điện.

Gọi tư vấn kỹ thuật 094 866 1283 hoặc nhấn Zalo để được hướng dẫn chọn và đấu nối đúng thiết bị.